مسجد طراز انقلاب و اسلام

بسم الله الرحمن الرحیم

 

موضوع مقاله

مسجد تراز انقلاب و اسلام

 

جمع آورنده :

حجت الاسلام والمسلمین

 شیخ حسین جهانی کشانکی

پاییز97

 

 

مولفه های مسجد طراز انقلاب و اسلام در اندیشه مقام معظم رهبری

مساجد در تار و پود تمدن اسلامی همواره جایگاهی ویژه و پرنقش داشته­ اند. با رجوع به تاریخ تمدن اسلام در میابیم که مساجد پایگاه های سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، علمی و … بوده اند، و عبادت بخشی از فعالیت مسجد بوده نه همه­ ی آن. این نوع نگاه به مسجد در نظام اندیشه­ ای مقام معظم رهبری که برگرفته از آموزه های ناب اسلامی و توحیدی است بعنوان یکی از خصیصه های آن محسوب میشود. مسجد در اندیشه مقام معظم رهبری صرفا محلی برای عبادت (آن هم منحصرا نماز و برخی مراسمات مذهبی) نیست بلکه جایگاه حقیقی مسجد در این نظام اندیشه ای پایگاهی برای دیانت، عبادت و معرفت است. و در بُعد عبادیِ مساجد، مسئله­ی تفکر بعنوان یکی از بهترین مصادیق عبادت مطرح میباشد.

در اندیشه امام خامنه ای یکی از موثرترین علل پیروزی انقلاب اسلامی اقبال مردم و جوانان به مساجد و نقش علماء در تبدیل مساجد به عنوان مرکزی برای تعلیم، تربیت و روشنگری افکار و اذهان است[۶] و در توصیف این چنین مسجدی میفرمایند: «مسجد هسته‌ی مقاومت است، منتها مقاومت بِاَنواعه؛ مقاومت فرهنگی، مقاومت سیاسی، و درجای خود هم مقاومت امنیّتی و نظامی؛ کمااینکه در مساجد اینگونه بوده‌ است»

  شاخصه­ها و مولفه های مسجد طراز که از بیانات ایشان اشاره خواهد شد:

1ـ پایگاه معنویت و خودسازی

«امام جماعت باید آماده‌سازی خویش برای طبابت معنوی را وظیفه حتمی خود بداند. [زیرا] روحانی پرهیزگار، خردمند، کارشناس و دلسوز در مسجد، همچون پزشک و پرستار در بیمارستان، روح و مایه‌ی حیات مسجد [است]. روحانی دانا و مسئولیت‌پذیر و پرهیزگار میتواند و میباید محور منظومه‌ی تلاش مقدس برای عمران مساجد و پرداختن به آرایه‌های معنوی و ظاهری آن باشد.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

 

پیشنهاد

ائمه جماعت میتوانند برای ایجاد معنویت و خودسازی بیشتر برای مردم درس های اخلاق برگزار کنند تامردم از لحاظ معنویت چیشرفت کنند البته میتوان امام جماعت مسجد از ائمه جمعه هر شهر و افراد صاحب نفس استفاده کند ویا کلیپ های اخلاقی از اساتید اخلاق برای مردم پخش کند

2ـ پایگاه همه کارهای نیک و خداپسندانه

«خدمت به مسجد، کاری مردمی و همگانی شمرده شود.»(۱۳۷۵/۰۶/۳۱)

پیشنهاد

ائمه جمعه میتوانند با برگزاری مجلس گلریزان برای افراد بدهکار و همچنین با کمک های خیرین لوازم ضروری زندگی و خوراک و پوشاک برای نیازمندان محله فراهم کند

3ـ پایگاه مقابله با دشمن و بصیرت افزایی سیاسی

از آغاز اسلام، مسجد با مسائل سیاسی آمیخته شد، زیرا شریعت اسلام دینی است که در آن رابطه‌ای مستقیم بین فعالیت‌های عبادی و سیاسی وجود دارد. این ارتباط به روش‌های متعدد قابل تصور و درک است که از آن جمله، می‌توان به خطبه‌های نماز جمعه و بیان مسائل حکومتی و سیاسی و مسائل مهم اجتماعی توسط خطیب جمعه اشاره کرد، مسجد، پایگاه همه فعالیت‌های سیاسی جامعه اسلامی و در واقع، «دارالحکومة» آن بوده است. ملاقات رهبران و نمایندگان خارجی و تصمیم‌گیری‌های مهم در مساجد صورت می‌گرفت و حرکت‌های سیاسی، اجتماعی از مسجد رهبری و سازمان‌دهی می‌شد. پیامبر(ص) پیش از هجرت به مدینه، با وجود فشار حاکم در مکه با برخی از گروه‌ها، در مسجدالحرام گفتگو می‌کرد. پس هجرت به مدینه نیز پیامبر در مسجد، با افراد و گروه‌های اعزامی از قبیله‌ها و طایفه‌های گوناگون گفتگوی سیاسی انجام می‌داد. در مسجدالنبي مکانی بنام «اسطوانةالوفود» برای این گفت‌و‌گوها در نظر گرفته شده بود.

پیشنهاد

مسجد چون از همه قشر افراد در آنجا رفت و آمد میکنند لذا بستر بسیار مناسبی است برای ائمه جماعت که بخشی ازبیانات خود را در هفته ای یک مرتبه ویا ماهی یک مرتبه به بتیین دشمنان اسلام بپردازد و تمام شبهات که دربین عموم مردم است را پاسخ دهد

4ـ عمران معنوي و ظاهري

عمران مساجد معمولا به فضاي فيزيكي برمي گردد كه بايد برساس آموزه هاي ديني و هنر هاي اسلامي  طراحي شود وبه صورت نمادين آثارمعنوي آن تجلي گردد چون نگاه كامل اسلام مقوله بسيار مهمي به نام عمران معنوي ترسيم مي كند و سابقه تاريخي كاركرد هاي معنوي و عميق مسجد را فراتر از وضعيت ظاهري آن ارائه مي نمايد

 

((عمران مساجد و پرداختن به آرايه هاي معنوي و ظاهري آن ، وظيفه همگان است و هركسي به اندازه توان خود بايد درآن سهيم گردد. ))            ( مقام معظم رهبري )

5ـ امام جماعتی قوی و با برنامه

«امام جماعت باید آماده‌سازی خویش برای طبابت معنوی را وظیفه حتمی خود بداند. [زیرا] روحانی پرهیزگار، خردمند، کارشناس و دلسوز در مسجد، همچون پزشک و پرستار در بیمارستان، روح و مایه‌ی حیات مسجد [است]. روحانی دانا و مسئولیت‌پذیر و پرهیزگار میتواند و میباید محور منظومه‌ی تلاش مقدس برای عمران مساجد و پرداختن به آرایه‌های معنوی و ظاهری آن باشد.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

 

«ائمه‌ی محترم جماعات، مساجد را از همیشه فعال‌تر کنند و آموزش ترجمه و مفهوم و روح نماز را به شکل نوین و جذاب، در برنامه‌های خود بگنجانند.»(۱۳۷۶/۰۷/۰۷)

«امام جماعت، غمگساری و راهنمایی و همدلی را در کنار اقامه‌ی نماز، در آن مهبط رحمت و هدایت الهی (مسجد) به نمازگزاران هدیه کند.»(۱۳۸۰/۰۶/۱۵)

«امامان محترم جماعت اگر خود بر اثر کهولت و غیره نمی‌توانند وظیفه‌ی رابطه و اُنس و راهنمایی را برای نمازگزاران بویژه جوانان فراهم کنند، در کنار خود فضلای جوان و پرنشاط را به کار گیرند و آنان را در کار با خود شریک سازند.»(۱۳۸۰/۰۶/۱۵)

«مدیریت محتوایی و معنویِ مسجد که بر دوش روحانی مسجد است باید خردمندانه و مسئولانه، و حتی عاشقانه باشد.»(۱۳۹۰/۰۷/۱۹)

6ـ  متولیان و مدیران مساجد(هیئت امناء مساجد)

«بصورت کامل از ظرفیت شوق‌آوری و شورآفرینی مساجد برای جذب قشرهای مختلف مردم و تبلیغ مفاهیم و معارف اسلامی بهره‌گیری شود.»(۱۳۸۴/۰۵/۳۰)

«دست‌اندرکاران اداره‌ی مساجد برای رونق بخشیدن روزبه‌روز به نماز، با کیفیت مطلوب، در میان مردم به‌ویژه جوانان و نوجوانان احساس مسئولیت کنند.»(۱۳۹۱/۰۶/۱۵)

«زمزمه‌ی محبت متولیان و مدیران و امنای مساجد، باید دلهای پاک جوانان را مجذوب و مشتاق کند.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

«باید با برنامه‌ریزی صحیح و استفاده از ابزارهای فرهنگی، هنری، عمران معنوی مساجد را تقویت کرد و از ظرفیت شوق‌آوری و شورآفرینی مساجد برای جذب قشرهای مختلف مردم و تبلیغ مفاهیم و معارف اسلامی، بهره‌گیری کامل کرد.»(۱۳۸۴/۰۵/۳۰)

 

«پخش صداهای آزاردهنده بویژه در شب و هنگام آسایش مردم، کاری ناروا و در مواردی خلاف شرع است. تنها صدائی که باید از مسجد در فضا طنین بیفکند بانگ اذان با صوت خوش و دلنواز است.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

«مسجد در همه جا باید پاکیزه، زیبا و آرامبخش باشد.»(۱۳۹۰/۰۷/۱۹)

7ـ مجموعه فعالان مسجدشامل جوانان کمک یار امام جماعت

«حضور جوانان و روحیه‌های بسیجی باید محیط مسجد را زنده و پرنشاط و آینده‌پو و لبریز از امید سازد.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

«میان مسجد و مراکز آموزشی در هر محل، همکاری و پیوند تعریف شده و شایسته‌‌ای برقرار گردد.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

«مسجد باید رابطه‌ی خود را با جوانانی که ازدواج میکنند، با کسانی که به موفقیتهای علمی و اجتماعی و هنری و ورزشی دست می‌یابند، با صاحب همّتانی که کمک به دیگران را وجهه‌ی همت میسازند، با غمدیدگانی که غمگساری می‌جویند، و حتی با نوزادانی که متولد میشوند، برقرار و مستحکم کند.»(۱۳۸۹/۰۷/۱۸)

«مساجد، [باید] به شکل شایسته غبارروبی شود.»(۱۳۷۵/۰۶/۳۱)

«خدمت به مسجد، کاری مردمی و همگانی شمرده شود.»(۱۳۷۵/۰۶/۳۱)

8ـ   توجه و اهمیت دادن به جذب جوانان به مسجد

 بوسیله ایجاد فضای معنوی در مسجد و توجه به عرفان ناب اسلامی که خود عاملی در جذب جوانان است

معظم له در خصوص ایجاد جاذبه و نوع آن برای جوانان میفرمایند: یک نکته‌ی دیگر این است که بایستی برای جوانها جایگاه خاص در مسجد ایجاد کرد؛ یعنی واقعاً باید برای جذب جوان برنامه‌ریزی کرد.جاذبه‌ی برای جوان برخلاف آنچه بعضی تصوّر میکنند، گذاشتن میز پینگ ‌پنگ نیست. بعضی خیال میکنند برای اینکه جوانها را جذب کنیم به مسجد، وسایل سرگرمی فراهم بکنیم …راه جذب جوانها تصرّف دل جوان است. دل جوان یک قیامتی است، اوضاعی است. گرایش جوان به معنویّت یکی از آن رازهای بزرگ الهی است. یک حرف معنوی را برای امثال بنده که بگویند، خب گوش میکنم، حدّاکثر اندکی تأثّر پیدا میکنم، [امّا] همان حرف را به یک جوان بزنند، منقلب میشود، از این رو به آن رو میشود. دل جوان حقیقت‌پذیر است، دل جوان به فطرت الهی نزدیک است؛ فِطرَتَ اللهِ الَّتی فَطَرَ النّاسَ عَلَیها. دل جوان با نصایح و مطالب معنوی و سلوکی و عرفانی اُنس پیدا میکند، زود اُنس پیدا میکند، زود دلباخته و دلبسته میشود؛ جاذبه‌ی جوانها اینها است. شما سخن را، حرف را، اقدام را با معنویّت، با عرفان واقعی، نه عرفانهای تخیّلی و توهّمی و صوری، یک مقداری آمیخته بکنید، خواهید دید جوان چطور مجذوب میشود و می‌آید. جاذبه‌ی جوان در مسجد اینها است.( بیانات در مورخ: ۳۱/۵/۱۳۹۵)

9ـ  مسجد، پایگاه وحدت اجتماعی

مسجد، محل گردهمایی مسلمانان و تجلیگاه پرشکوه انسجام و یک پارچگی ملت مسلمان است. مسجد، حافظ سلامت دین و جامعه است و نمایش وحدت و همدلی نمازگزاران، بقای اسلام را تضمین می‌کند. حضور نمازگزاران در مسجد، امید دشمنان اسلام را به ناامیدی بدل می‌سازد.

وحدت اجتماعی، عنصری اساسی برای سلامت و بقای اصل و اساس هر جامعه‌ای است. مسجد در تحكیم این عنصر اساسی، نقشی بس بزرگ ایفا می‌كند. افراد مختلف، زن و مرد، بزرگ و كوچك، صاحبان افكار و سلیقه‌های مختلف، همه در یك‌جا گرد هم می‌آیند. همدل و همسو و دوش به دوش یكدیگر می‌ایستند.

بر پایه چنین ترسیمی از مسجد است كه خداوند متعال، پیامبر خویش را از نمازگزاردن و حتی حضور در مسجدی كه وحدت جامعه اسلامی را دچار آسیب كند، نهی می‌نماید. آن حضرت نیز نه تنها در چنین مسجدی حضور نیافتند، بلكه جمعی را فرمان دادند تا آنرا به آتش كشند. حتی بنابر نقلی، زمین آن مسجد به مزبله‌دان تبدیل شد.

10ـ داشتن مديريت خوب و فعال

مسجد که همواره نام وياد خدا درآن ساري وجاري است، براي مسلمانان در صورت وقوع حوادثي ، داروي آرام بخشي خواهد بود ،كه از جانب  ائمه (ع) پناه بردن به آنها سفارش شده است .

مديريت مسجد بايد مديريت قرار گاهي باشد . زيرا هم نياز به مديريت وهم رهبري است . نكته اساسي در مديريت مسجد حركت ديني اين پايگاه است .زيرا اسلام عامل حيات مجموعه ديني را برپايه مديريت آن تعريف مي كند .و در فرهنگ اسلامي و آموزه هاي ديني امام جماعت  به عنوان مدير مسجد  مي باشد كه دو وظيفه مهم را برعهده دارد

 1مديريت مسجد

 2 سنگرباني آن

حضور روحاني به صورت فعال در اين مكان مقدس باعث شركت جوانان در برنامه هاي فرهنگي مسجد مي شود.  وحتي در زمانهاي دهه اول انقلاب و قبل از  آن مسجد را به نام روحاني مي شناختند و عمل كرد روحاني و حضور آن در اين پايگاه عبادي عامل اصلي اين بركات عظيم مسجد مي باشد

اهميت اين نكته بسيار مهم است كه مقام معظم رهبري در پيام خود به حضور روحاني شايسته اشاره فرموده است كه:

(( روحاني پرهيز كار ، خردمند ، كارشناس و دلسوز در مسجد، همچون پزشك وپرستار در بيمارستان ، روح و مايه حيات مسجد است .))

11ـ   مسجد پایگاه تولید فکر

یکی از نکاتی که می توان ذکر کرد این است که مسجد در دوران صدر اسلام، دارالعلم، دارلفکر و دارالذکر بود. یعنی کسانی که با مسجد ارتباط داشتند، از سویی مسجد آن ها را به آسمان متصل می کرد و انجام عبادت و نماز دسته جمعی و قرائت قرآن از کارهای اهل مسجد بود و از سویی ارتباط آن ها با مسجد، موجب ارتقای علم و اندیشه آنان می شد؛ کسانی که با فکر و اندیشه، آن هم با فکر و اندیشه معنوی به دنیا نگاه کرده و در آن به فعالیت مشغول هستند، به باید ها و نبایدهای لازم توجه دارند و از مسئولیت های فردی و اجتماعی که عرف و شرع بر دوش آنان گزارده غافل نمی مانند. در مسجد تراز اسلام، چون اهل مسجد، اهل فکر و اندیشه اند، در مقابل دشمنان به خوبی آگاه و هوشیارند، یعنی دشمن شناسند؛ امروز هم مساجد باید چنین کارکردی از خودشان نشان دهند، زیرا پیامبر مکرم اسلام(ص) فرمودند کسی که دشمن را بشناسد یکی از بزرگترین درس ها را فراگرفته و اصولا درس دشمن شناسی در مساجد، درس خدمت به خلق است.


منبع این نوشته : منبع
مسجد ,مساجد ,مسجد، ,اسلام ,جوانان ,معنوی ,مقام معظم ,عمران مساجد ,مسجد، همچون ,مسجد طراز ,معظم رهبری ,برای عمران مساجد ,پرهیزگار، خردمند، کارشنا